Đồng Tháp ban hành chỉ thị 

Ngày 20/10, UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 11 về phòng, chống hạn, xâm nhập mặn mùa khô năm 2026 - 2027.

Tại Chỉ thị này, UBND tỉnh Đồng Tháp yêu cầu các cơ quan, đơn vị theo chức năng, nhiệm vụ được giao, chủ động rà soát, xây dựng phương án ứng phó cụ thể theo kịch bản rủi ro rất cao (tương đương mùa khô năm 2019 - 2020); xác định chi tiết các vùng trọng điểm có nguy cơ thiếu nước để có giải pháp ứng phó phù hợp, hiệu quả khi có tình huống xấu xảy ra theo phương châm 4 tại chỗ; tăng cường thông tin, tuyên truyền, phổ biến sâu rộng trong nhân dân về diễn biến phức tạp của tình hình thời tiết để chủ động ứng phó với tinh thần tích cực, khẩn trương, cảnh giác cao, nhất là tình hình diễn biến của hạn, xâm nhập mặn trong mùa khô năm 2026-2027. 

Khẩn trương lãnh đạo, chỉ đạo bố trí sản xuất vụ Thu Đông 2026 và Đông Xuân 2026-2027 tại vùng ngọt hóa Gò Công.

Cấp xã có trách nhiệm rà soát các khu vực có nguy cơ thiếu nước, chịu ảnh hưởng của xâm nhập mặn; chủ động xây dựng kế hoạch, phương án bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Tổ chức kiểm tra, duy tu, sửa chữa các công trình thủy lợi, công trình ngăn mặn, dẫn và trữ nước ngọt; bảo trì, bảo dưỡng các giếng khoan dự phòng để sẵn sàng vận hành khi cần thiết. Chủ động triển khai các giải pháp bảo vệ sản xuất vụ Đông Xuân năm 2026-2027, vụ Xuân Hè năm 2027 và các vùng cây ăn trái có giá trị kinh tế cao. Trường hợp nguồn nước bị thiếu hụt nghiêm trọng, ưu tiên bảo đảm nguồn nước phục vụ sinh hoạt của Nhân dân, cơ sở y tế, trường học và các nhu cầu thiết yếu trước khi bố trí cho các nhu cầu sử dụng nước khác.

Một mặt tăng cường kiểm tra đồng ruộng, tổ chức phân phối nước chặt chẽ, linh hoạt, bảo đảm sử dụng nước hiệu quả. Trên cơ sở khả năng cân đối nguồn nước, có biện pháp hướng dẫn Nhân dân gieo trồng và bố trí cơ cấu cây trồng hợp lý; thông tin, tuyên truyền đến các tổ hợp tác, hợp tác xã và hộ dân về lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng theo hướng dẫn của ngành nông nghiệp. Kịp thời thông tin tình hình dự báo hạn, xâm nhập mặn và khả năng nguồn nước đến người dân thông qua các ấp, tổ nhân dân tự quản để chủ động bố trí sản xuất, thực hiện lịch thời vụ khuyến cáo; tuyệt đối không xuống giống tự phát tại các vùng gò cao, khu vực cuối nguồn, vùng ngoài đê bao hoặc khu vực dự báo không chủ động được nguồn nước ngọt. Hướng dẫn người dân áp dụng kỹ thuật tưới tiên tiến, tưới tiết kiệm nước, gia cố bờ bao, ao trữ nước ngọt cục bộ để bảo vệ cây trồng có giá trị kinh tế cao, hạn chế thấp nhất thiệt hại do hạn, xâm nhập mặn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh, Viện Khoa học Thủy lợi Miền Nam, Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia và Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Tiền Giang thường xuyên theo dõi diễn biến hạn, mặn, đặc biệt theo dõi chặt chẽ hướng xâm nhập mặn từ phía sông Tiền, sông Vàm Cỏ, sông Hậu và sông Hàm Luông (tỉnh Vĩnh Long); đánh giá tình hình nguồn nước trên sông, kênh, rạch và nguồn nước trữ nội đồng để thông báo kịp thời cho các sở, ban, ngành tỉnh, Ủy ban nhân dân các xã, phường, các đơn vị có liên quan và Nhân dân biết để có biện pháp chỉ đạo, ứng phó.

Vĩnh Long lên kịch bản ứng phó 3 cấp độ

Kịch bản 1 ứng phó mức độ xâm nhập mặn nhẹ tương đương trung bình nhiều năm giai đoạn 2021 - 2026. Kịch bản 2 ứng phó mức độ tương đương mùa khô 2015 - 2016 ở cấp độ rủi ro thiên tai cấp 2. Kịch bản 3 ứng phó với diễn biến cực đoan tương đương đợt mặn lịch sử mùa khô 2019 - 2020 ở cấp độ rủi ro thiên tai cấp 3.

Theo đó, ngành nông nghiệp được giao trách nhiệm tăng cường năng lực dự báo và cảnh báo sớm bằng việc đưa vào vận hành 14 trạm quan trắc khí tượng thủy văn nội đồng. Công tác điều tiết nước qua hệ thống cống thủy lợi được tuân thủ nghiêm ngặt theo các ngưỡng độ mặn kỹ thuật. Các đơn vị chức năng tiến hành đóng toàn bộ các cống đầu mối ven các sông lớn như sông Cổ Chiên và sông Hậu ngay khi độ mặn bên ngoài sông xuất hiện ở mức từ 1,0‰ trở lên. Ngược lại, khi độ mặn ngoài sông giảm xuống dưới 1,0‰, các cống sẽ được vận hành mở để tranh thủ lấy nước tiếp ngọt vào hệ thống kênh nội đồng, đồng thời duy trì mực nước đệm trong nội đồng tối thiểu từ +0,5 m trở lên.

Việc bơm nước phục vụ tưới tiêu nông nghiệp chỉ được thực hiện khi độ mặn đạt từ 1,0‰ trở xuống. Đối với nguồn nước thô phục vụ các nhà máy nước sinh hoạt, hệ thống thu nước sẽ ngưng bơm hút khi độ mặn đạt từ 3,0‰ trở lên và chỉ vận hành trở lại lúc triều xuống khi độ mặn giảm dưới 3,0‰; riêng tại khu vực Trà Vinh cũ, ngưỡng ngưng bơm hút nước thô sinh hoạt được quy định nghiêm ngặt ở mức độ mặn từ 0,5‰ trở lên

Với tiểu vùng Bắc Bến Tre, tỉnh triển khai vận hành đồng bộ các cống đầu mối Tân Phú, Bến Rớ và cống Ba Lai để kiểm soát nguồn nước từ sông Tiền và sông Hàm Luông. Tình huống xâm nhập mặn diễn biến cực đoan, tỉnh sẽ thi công đập tạm Ba Lai dài 80 m tại vị trí hạ lưu cầu Ba Lai 1 nhằm tạo vùng tích trữ khoảng 15 triệu m³ nước ngọt phục vụ các nhà máy nước Sơn Đông, Hữu Định và Cái Cỏ.

Còn với các khu vực Giồng Trôm, Ba Tri và Bình Đại, hệ thống cống điều tiết gồm Sơn Đốc 1, Sơn Đốc 2, Cây Da, Vàm Hồ, K20, Trung Nhuận, Xẻo Rắn và các cống đê biển được vận hành phối hợp với công tác trữ nước tại hồ chứa Kênh Lấp và hồ chứa Lạc Địa.

Ở vùng Nam Bến Tre, các công trình cống Cái Hàng, Sa Kê cùng hệ thống đê bao ven sông Hàm Luông, Cổ Chiên được theo dõi sát sao để ngăn mặn. Tỉnh cũng chuẩn bị phương án đắp đập tạm Đồng Khởi - Chín Thước dài 25 m và đập tạm Cả Chát - Kênh Phụ Nữ dài 45 m tại xã Hương Mỹ, kết hợp đẩy nhanh tiến độ Trạm bơm nước thô Cù Lao Minh để kết nối nguồn nước sinh hoạt liên vùng.

Khu vực Trà Vinh cũ, khi độ mặn ngoài sông đạt từ 1,0‰ trở lên, toàn bộ các cống đầu mối ven sông Cổ Chiên và sông Hậu sẽ đồng loạt đóng kín, bao gồm các cống lớn như Láng Thé, Cái Hóp, Mỹ Văn, Rạch Rum, Bông Bót, Tân Dinh, Cần Chông, Lộ Đá, La Bang, Vĩnh Bình, Rạch Rập, cùng tất cả các cống nhỏ dưới đê. 

Khi mặn giảm, nguồn nước ngọt sẽ được tiếp dẫn từ các trục kênh Trà Ngoa, Mây Phốp - Ngã Hậu, Cái Cá - Mây Tức, kết hợp vận hành các trạm bơm điện 3/2, Sóc Chùa, Phú Cần và 18 trạm bơm mới để đẩy nước ngọt vào nội đồng.

Còn tại khu vực Vĩnh Long cũ, sẽ đóng toàn bộ các cống ngăn mặn ven sông Cổ Chiên thuộc địa bàn các xã Quới An, Vũng Liêm, Trung Hiệp, Hiếu Thành, Trung Ngãi, Quới Thiện, Hiếu Phụng, cũng như các cống ven sông Hậu thuộc xã Trà Ôn, Vĩnh Xuân, Trà Côn, Lục Sĩ Thành và khu vực ven sông Măng. Việc vận hành khép kín và phân luồng điều tiết này nhằm đảm bảo ngăn chặn triệt để mặn xâm nhập, bảo vệ các vùng canh tác cây ăn trái và vùng lúa trọng điểm.

Căn cứ vào diễn biến hạn mặn, ngành nông nghiệp tỉnh định hướng nông dân chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện nguồn nước và nhân rộng các mô hình tưới tiết kiệm đối với cây trồng có giá trị kinh tế cao, qua đó chủ động thích ứng hiệu quả với các tác động bất lợi của biến đổi khí hậu.

Nguồn: Bộ Nông nghiệp và Môi trường